Açımlayıcı Faktör Analiz Sürecini Etkileyen Unsurların Değerlendirilmesi

Özgür Murat Çolakoğlu, Cem Büyükekşi

Özet


Eğitim araştırmalarında oldukça sık kullanılan faktör analizi tekniği, aralarında ilişki bulunduğu düşünülen çok sayıdaki değişkenin daha az sayıdaki doğrudan gözlenemeyen değişken veya değişkenler ile yorumlanabilmesine imkân sağlamaktadır. Bu teknik Spearman tarafından 1904 yılında ortaya atılmış ve bilgisayar teknolojisindeki gelişime bağlı olarak istatistik paket programları yardımıyla birçok araştırmacı tarafından veri toplama araçlarının yapısal olarak geçerliliğini sınamak amacıyla kullanılmaya başlanmıştır. Faktör analizi sürecini bir bütün olarak ele aldığımızda, 6 tane unsurun bu sürecin sağlıklı olarak işlemesinde rol aldığı görülmektedir. Bu unsurlar; R-matris, örneklem genişliği, R-matrisin yapısal uygunluğu, faktör çıkarım metodunun belirlenmesi, rotasyon, faktör sayısının belirlenmesi ve bulguların raporlandırılması aşamalarından oluşmaktadır. Faktör analiz sürecinde bahsedilen unsurlar analiz sonuçlarının kesinliğinin belirlenmesi açısından önemlidir. Bu bakımdan, her bir unsur kendi içinde belirli kurallar veya ölçütler ile sağlanmalı ve süreç ile olan ilişkisi göz ardı edilmemelidir.

Anahtar Kelimeler


Açımlayıcı Faktör Analizi, Ortak Faktör Modeli

Tam Metin:

DOCX PDF

Referanslar


Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Eğitim Yönetimi Dergisi, 32, 470- 483.

Cattell, R. B. (1978). The Scientific Use of Factor Analysis. New york: Plenum.

Costello, A. B., ve Osborne, J. W. (2005). Exploratory Factor Analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research, and Evaluation, 10(7), 1-9.

Cudeck (2007). Factor Analysis in the Year 2004: Still Spry at 100. (Eds.) Cudeck, R., ve MacCallum, R. C. Factor analysis at 100: Historical developments and future directions. Mahwah, NJ: Erlbaum. 1-7.

Fabrigar, L. R., Wegener, D. T., MacCallum, R. C., ve Strahan, E. J. (1999). Evaluating the use of exploratory factor analysis in psychological research. Psychological Methods, 4(3), 272-299.

Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS (2nd ed.). London: Sage Publication.

Ford, J. K., MacCallum, R. C., ve Tait, M. (1986). The application of exploratory factor analysis in applied psychology: A critical review and analysis. Personnel Psychology,39, 291-314.

Guadagnoli E., ve Velicer W., F. (1988). Relation of sample size to the stability of component patterns. Psychological Bulletin. 103(2), 265-75.

Gorsuch, R. L. (1974). Factor analysis. Philadelphia: Saunders.

Gorusch, R. L. (1983). Factor Analysis (2nd ed.). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates.

Guilford, j, P. (1954). Psychometrics methods (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.

Henson, R., Capraro, R. M., ve Capraro, M. M. (2004). Reporting practice and use of exploratory factor analysis in educational research journals. Research in the Schools, 11(2), 61-72.

Henson, R. K., ve Roberts, J. K. (2006). Use of exploratory factor analysis in published research: Common errors and some comment on improved practice. Educational and Psychological Measurement, 66, 393–416.

Kaiser, H.F. (1974). An index of factorial simplicity. Psychometrika, 39, 31-36.

Kline, P. (1979). Psychometrics and psychology. London. Academic Press.

MacCallum, R. C., Widaman, K. F., Zhang, S., ve Hong, S. (1999). Sample Size in Factor Analysis. Psychological Methods, 4, 84-99.

Mulaik. S. A. (1987). A brief history of the philosophical foundations of exploratory factor analysis. Multivariate Behavioral Research, 22, 267-305.

Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). New York: McGraw-Hill.

Özgüven, E. (1994). Psikolojik Testler, Ankara: Yeni Doğuş Matbaası.

Park, H. S., Dailey, R. ve Lemus, D. (2002). The Use of Exploratory Factor Analysis and Principal Components Analysis in Communication Research. Human Communication Research. 28(4), 562-567.

Snook, S. C., & Gorsuch, R. L. (1989). Component Analysis versus Common Factor-Analysis – a Monte- Carlo Study. Psychological Bulletin, 106(1), 148-154.

Stevens, J. (1996). Applied Multivariate Statistics for the Social Sciences. Lawrence Erlbaum Associates, Mahwah, New Jersey.

Tabachnick, B. G. & Fidell L. S. (1989). Using Multivariate Statistics. California State University, Northridge, Harper Collins Publishers.

Tabachnick, G. G., and Fidell, L. S. (2007). Experimental Designs Using ANOVA. Belmont, CA: Duxbury.

Thompson, B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis: Understanding concepts and applications. Washington, DC: American Psychological Association.

Tinsley, H.E.A., ve Tinsley, D.J. (1987). Uses Of Factor Analysis in Counseling Psychology Research. Journal of Counseling Psychology, 34, 414-424.

Velicer, W. F., ve Jackson, D. N. (1990). Component Analysis versus Common Factor-Analysis – Some Further Observations. Multivariate Behavioral Research, 25(1), 97-114.

Widaman, K. F. (1993). Common Factor-Analysis versus Principal Component Analysis – Differential Bias in Representing Model Parameters. Multivariate Behavioral Research, 28(3), 263-311.

Zoller, M. (2012). A Comparison between Principal Component Analysis and Factor Analysis. Unıversıty of Applıed Sciences Wurzburg-Schweınfurt 16.07.2012 1 A. 1-4.

Zwick, W.R., ve Velicer, W. F. (1986). Factor influencing five rules for determining the number of components to retain. Psychological Bulletin, 99, 432 442.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.