Sınıf ve Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Vatandaşlık Algıları, Politik Katılımları ve Politik İlgileri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Erdal YILDIRIM, Turgay ÖNTAŞ, Şule EGÜZ

Özet


Herkes tarafından eşit olarak paylaşılan tek kimlik unsuru vatandaşlıktır ve vatandaşlık gerek bilinç gerekse roller bağlamında toplumsal etkileşim ve ilişkiler çerçevesinde kurulmaktadır. Bu çalışmanın da başlıca amacı sınıf ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin vatandaşlık algısı (liberal vatandaşlık, cumhuriyetçi vatandaşlık ve küresel vatandaşlık), politik ilgi ve katılımları arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama modeline dayanan bu çalışmanın örneklemi seçkisiz olmayan örnekleme tekniklerinden uygun örnekleme tekniği ile belirlenmiş olup araştırmanın örneklemini 183 sınıf ve 202 Sosyal Bilgiler öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmanın verileri üç ayrı ölçme aracı ile toplanmıştır. Verilerin analizi ise temel olarak iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada normallik testleriyle verilerin normalliği sınanmış, ikinci aşamada ise araştırmanın alt problemleri analiz edilmiştir. Çalışmanın sonunda genel olarak sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenlerinin alan ve cinsiyet değişkenine bağlı politik katılımlarında anlamlı bir farklılıkla karşılaşılmazken, vatandaşlık algısı ve politik ilgi bağlamında anlamlı bir farklılık olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler


Sosyal bilgiler, vatandaşlık, politik katılım, politik ilgi.

Tam Metin:

DOCX PDF

Referanslar


Akay, E. (2006). Siyasal toplumsallaşma, siyasal kültür ve siyasal katılım arasındaki ilişkinin kavramsal analizi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Dumlupınar Üniversitesi, Kütahya.

Bakioğlu, A. ve Kurt, T. (2009). Öğretmenlerin demokrasi vatandaşlık ve vatanseverlik algılarının nitel olarak incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 29, 19-39.

Bayburtluoğlu, Ü. (2004). Siyasal katılımın sosyolojik özellikleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Kırıkkale Üniversitesi, Kırıkkale.

Bilgin, N. (1998). Cumhuriyet fikri ve yurttaş̧ kimliği. A. Ünsal (Ed.), 75. Yılda Tebaa’dan Yurttaş’a Doğru (s. 151-158). İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.

Büyüköztürk, Ş., Çakmak, K. E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem A Yayıncılık.

Çakmak, D. (2011). Öğretmen adaylarının siyasal katılımı ve siyasal katılıma ilişkin tutumları (Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Örneği). Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, Burdur.

Dagger, R. (2002). Republican citizenship. E.F. Isin, B.S. Turner (Eds.), Handbook of Citizenship Studies (145-158). London: SAGE Publications.

Dağ, N., Sözer, M. A. ve Sel, B., (2015). Political education in school. Educational Research and Reviews, 10 (14), 1881-1887.

Dahl, R. A. (1984). Modern political analysis. New Jersey: Prentice Hall.

Dâver, B. (1993). Siyaset bilimine giriş. Ankara: Siyasal Kitabevi.

Davies, P. (2006a). Educating citizens for changing economies. Journal of Curriculum Studies, 38 (1), 15-30.

Davies, L. (2006b). Global citizenship: Abstraction or framework for action?. Educational Review, 58(1), 5-25.

Delli C. M. ve Keeter, S. (1996). What americans know about politics and why ıt matters., CT: Yale University Press.

Dinç, E. (2009). Öğretmen adaylarının avrupa ve avrupa vatandaşlığı hakkındaki görüşleri. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (201-207). Uşak: Uşak Üniversitesi.

Doğanay, A., Çuhadar, A. ve Sarı, M. (2007). Öğretmen adaylarının siyasal katılımcılık düzeylerine çeşitli etmenlerin etkisinin demokratik vatandaşlık eğitimi bağlamında incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 50, 213-246.

Doğanay, A. (2009). Öğretmen adaylarının vatandaşlık algısı ve eylemlerinin siyasal toplumsallaşma bağlamında değerlendirilmesi. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (28-44). Uşak: Uşak Üniversitesi.

Doğanay, A. ve Sarı, M. (2009). Lise öğrencilerinin vatandaşlık algılarına etki eden faktörlerin analizi. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (45-62). Uşak: Uşak Üniversitesi.

Durgun, Ş. (2010). Cumhuriyetçi ve liberal anlayış çerçevesinde türkiye’de vatandaşlık sorunsalı. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 65-92.

Erdoğan, E. (2003). Türk gençliği ve siyasal katılım: 1999-2003. İstanbul: Toplumsal Katılım ve Gelişim Vakfı.

Ersoy, A. F. (2014). Active and democratic citizenship education and its challenges in social studies classroom. Eurasian Journal of Educational Research, 55, 1-20. 15.12.2016 tarihinde http://dx.doi.org/10.14689/ejer.2014.55.1 adresinden alınmıştır.

Ersoy, F. (2007). Sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerin etkili vatandaşlık eğitimi uygulamalarına ilişkin görüşleri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Anadolu Üniversitesi, Eskişehir.

Egüz, Ş. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık eğitimine yönelik algıları. International Journal of Eurasia Social Sciences, 7(24), 30-49.

Gemalmaz, M. S. (1987). İnsan hakları eğitiminin temel ilkeleri üstüne. ABECE, S.19, 40-41.

Gibney, M. J. (2013). Should citizenship be conditional? the ethics of denationalization. Journal of Politics, 75(3), 646-658. 10.12.2016 tarihinde https://www.cambridge.org/core/services/aop-cambridge-core/content/view/S0022381613000352 adresinden alınmıştır.

Glanville, J. L. (1999). Political socialization or selection? Aolescents extra curricular participation and political activity in early adulthood. Social Science Quarterly, 80(2), 279-293.

Glickman, CD. (1998). Revolution, education, and the practice of democracy. The Educational Forum, 63(1), 6-22.

Göl, E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık tutum düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Ahi Evran Üniversitesi, Kırşehir.

Gündüz, M. ve Gündüz, F. (2007). Yurttaşlık bilinci. Ankara: Anı Yayıncılık.

Gürdoğan-Bayır, Ö., Göz, L. ve Bozkurt, M. (2014). Sınıf öğretmeni adaylarına göre sosyal bilgiler dersinde küresel vatandaşlık. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(2), 145-162.

Güven, A. (2008). Demokratik vatandaşlık ve tarih eğitimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 337-350.

Hablemitoğlu, Ş. ve Özmete, E. (2012). Etkili vatandaşlık eğitimi için bir öneri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(3), 39-54.

Halstead, M. ve Pike, M. (2006). Citizenship and moral education: Values in action, London and New York: Routledge.

Harwood A. M. (1992). The effects of close-up participation on high school students' political attitudes. Paper presented at the annual meeting of the Social Science Education Consortium, Minnesota.

Hobbs, H. H. ve Chernotsky, H. I. (2007). Preparing students for global citizenship. 17.12.2016 tarihinde http://citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.618.8200&rep=rep1&type=pdf adresinden alınmıştır.

Hvinden, B. ve Halvorsen, R. (2001) Emerging notions of active citizenship in europe. 5th Conference of the European Sociological Association Visions and Challenges to European Sociology, August 28-September 1, Helsinki-Finland.

Işık, F (2013). Eğitimin politika ile ilişkisi nasıl olmalıdır? Ulusal eğitim politikası nedir? (94-99). Eğitim Siyaseti Nedir? Eğitim Siyaset ilişkisi Nasıl Olmalıdır? Uluslararası Eğitim Forumu III, TEDMEM.

İbrahimoğlu, Z. (2009). Sınıf öğretmeni adaylarının etkin vatandaş tanımları ve etkin vatandaş yetiştirmede sosyal bilgiler dersine yükledikleri rol. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (436-442). Uşak: Uşak Üniversitesi.

Jochum, V., Pratten, B. ve Wilding, K. (2005). Civil renewal and active citizenship: A guide to the debate. 10.12.2016 tarihinde https://www.ncvo.org.uk/images/documents/policy_and_research/participation/civil_renewal_active_citizenship.pdf adresinden alınmıştır.

Jones, E. ve Gaventa, J. (2002). Concepts of citizenship: A review (IDS Development Bibliography 19). England: Institute of Development Studies. 01.12.2016 tarihinde http://www.ids.ac.uk/files/dmfile/Db19.pdf adresinden alınmıştır.

Kan, Ç. (2009). Sosyal bilgiler eğitiminde küresel vatandaşlık. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 26, 25-30.

Kapani, M. (1992). Politika bilimine giriş. Ankara: Bilgi Yayınevi.

Katzarska-Miller, I., Reysen, S., Kamble, S., V. ve Vithoji, N. (2012). Cross-national differences in global citizenship: Comparison of Bulgaria, India and the United States. Journal of Globalization Studies, 3(2), 166–183.

Kaya, B. ve Kaya, A. (2012). Teknoloji çağında öğretmen adaylarının küresel vatandaşlık algıları. Sakarya University Journal of Education, 2(3), 81-95.

Kaya, B. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının vatandaşlık algıları ile politik ilgi ve katılımları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Marmara Üniversitesi, İstanbul.

Kılınç, E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen eğitiminde güncel tartışmalar. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 75-93.

Kışlalı, A. T. (1998). Siyasal sistemler. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.

Koçoğlu, E. (2013). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının okul yöneticilerinde olması gereken demokratik tutum ve davranışlara ilişkin algıları. Turkı̇sh Studies, 8(6), 413-430.

Komşuoğlu, A. (2014). Birlikte yaşamayı öğrenmek: Politik dostluk ve eğitim. İstanbul: HO Yayıncılık.

Kurt, A. (2006). Küreselleşen dünyada vatandaşlık kavramı. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Beykent Üniversitesi, İstanbul.

Kuş, Z. ve Tarhan, Ö. (2016). Political education in social studies classrooms: A perspective from Turkey. Journal of Theory and Practice in Education, 12(3), 464-483.

Levitt, G. A. ve Longstreet, W. S. (1983). Controversy and the teaching of authentic civic values. The Social Studies, 84, 142-148.

Lipset, S. M. (1986). Siyasal insan. Mete Tunçay (Çev.). Ankara: Teori Yayınları.

Milner, H. (2002). Civic literacy: How informed citizens make democracy work. NH: Tufts University Press.

Morse, E. T. (1993). Conceptualizing of good citizenship and political participation. Political Behavior, 15(4), 355-380.

Nelson, J. ve Kerr, D. (2006). Active citizenship in INCA countries: Definitions, policies, practices and outcomes. England: National Foundation for Educational Research. 10.12.2016 tarihinde https://www.nfer.ac.uk/publications/QAC02/QAC02.pdf adresinden alınmıştır.

Ozankaya, Ö. (1966). Üniversite öğrencilerinin siyasal yönelimleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Yayınları.

Pamuk, A. ve Alabaş, R. (2008). Tarih Eğitimi ve Vatandaşlık algısı: Trabzon Örneği. M. Safran, D. Dilek (Ed.), 21. Yüzyılda Kimlik, Vatandaşlık ve Tarih Eğitimi Kitabı (23-37). İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.

Saban, A. (2000). Öğrenme öğretme süreci. Ankara: Nobel Yayınları.

Sağlam, H. İ. (2011). Öğretmen adaylarının etkili vatandaşlık yeterlik düzeyleri. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 19(1), 39-50.

Sağlam, H. İ. (2012). İlköğretim öğretmenlerinin etkili vatandaşlık yeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Sosyal Bilgiler Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 3(2), 71-85.

Schuck, P. H. (2002). Liberal citizenship. E.F. Isin, B.S. Turner (Eds.), Handbook of Citizenship Studies (131-144). London: SAGE Publications.

Soule, S. (2001). Will they engage? Political knowledge, participation and attitudes of generations X and Y. 15.12.2016 tarihinde http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED457122.pdf adresinden alınmıştır.

Tansi, D. (2010). Küresel ulusal zeminde yurttaşlık-yurttaşlıktan uygarlığa. İstanbul: Gürer Yayınları.

Toğan, H. (2006). Politik katılımın eğitim düzeyi, cinsiyet ve psikolojik değişkenler bağlamında incelenmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.

Tok, N. (2014). Liberal demokratik toplumda vatandaşlık ve eğitim. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 60(3), ss. 235-254.

Turner, B. ve Hamilton, P. (1998). Citizenship: Critical concept. London: Routledge.

Üstel, F. (1999). Yurttaşlık ve demokrasi. Ankara: Dost Kitabevi.

Üstel, F. (2011). Makbul vatandaşın peşinde. İstanbul: İletişim Yayınları.

Varol, N. (2000). Türkiye’nin kent ve köylerinde siyasal davranış̧ farklılıkları ve nedenleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.

Yazıcı, S. ve Yazıcı, F. (2010). Yurtseverlik eğitimi: Tarih ve sosyal bilgiler öğretmenlerinin algı, tutum ve eğitimsel uygulamalarına yönelik bir araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(10), 649-660.

Yıldırım, L. (1994). İlköğretim I. kademe öğretmenlerinin demokratik tutum ve davranışları ile öğrencilerin demokratik davranışları arasındaki ilişkilerin saptanması. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi, Ankara.

Yılmaz, K. (2009). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin temel vatandaşlık kavramlarına ilişkin algıları. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (291-297). Uşak: Uşak Üniversitesi.

Yılmaz, A., Tunç-Şahin, C. ve Bengiç, C. (2009). İlköğretim öğrencilerinin devlet, vatandaş, demokrasi ve insan hakları kavramlarına ilişkin algıları. A. Şişman vd. (Ed.), I. Uluslararası Avrupa Birliği, Demokrasi, Vatandaşlık ve Vatandaşlık Eğitimi Sempozyumu Bildirileri (77-84). Uşak: Uşak Üniversitesi.


Refback'ler

  • Şu halde refbacks yoktur.